Integracja Sensoryczna

Metoda inegracji sensorycznej

Zaburzenia integracji sensorycznej to najczęstszy problem z którym zgłaszają się do mnie mali peacjenci. Wniosek nasuwa się sam – liczba dzieci przejawiających trudności jest alarmująca, a rodzice często nie mają świadomości, że trudności dziecka mogą wynikać z nieprawidłowego rozwoju procesów integracji sensorycznej. Problem przetwarzania sensorycznego rośnie wraz z rozwojem cywilizacji, przyczyn możemy się dopatrywać w różnych sferach. Niejednokrotnie leżą one w nieprawidłowym przebiegu ciąży i porodu oraz w okresie rozwoju niemowlęcego, często są dziedziczone od rodziców, nabywane w toku rozwoju lub zahamowane przez czynniki zewnętrzne, środowisko, brak odpowiedniej stymulacji ośrodkowego układu nerwowego. Coraz częściej obserwuje się przestymulowanie poprzez gry komputerowe i smartfony. Problem potęguje niewłaściwa dieta, większość art. spożywczych dla dzieci zawiera mnóstwo cukru. Badania pokazują, że pestycydy, chemia gospodarcza oraz niektóre kosmetyki mają negatywny wpływ na rozwój i funkcje układu nerwowego. Efektem zaburzeń przetwarzania sensorycznego mogą być trudności w uczeniu się, nadpobudliwość psycho-ruchowa, trudności społeczno-emocjonalne, trudności w koordynacji ruchowej i wiele innych.
Historia
Metoda integracji sensorycznej została stworzona przez amerykańską psycholog i terapeutę Jean Ayres w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Ayers wykazała praktyczne znaczenie trzech podstawowych, najwcześniej dojrzewających systemów zmysłowych w procesie prawidłowego rozwoju dziecka. Są to: system dotykowy, system czucia głębokiego, tak zwana propriocepcja – czucie własnego ciała, układ przedsionkowy zwany zmysłem równowagi. Mózg w każdej chwili naszego życia odbiera, segreguje i przetwarza bodźce zmysłowe, które docierają do niego z naszego ciała. Poszczególne zmysły współdziałają ze sobą podczas wykonywania złożonych zadań i ten proces stanowi podstawę ich integracji. Tworzenie procesów integracji sensorycznej i ich doskonalenie odbywa się w pniu mózgu – części ośrodkowego układu nerwowego. Niedobór lub brak dopływu bodźców zakłócają tworzenie się prawidłowej integracji zmysłowej. U wielu dzieci nieprawidłowe reakcje, zachowania oraz trudności szkolne mogą być spowodowane właśnie zaburzeniami w integracji sensorycznej. Nierówne tempo rozwoju w zakresie powstawania poszczególnych umiejętności może wskazywać na obniżony proces integracji zmysłowej. Układ przedsionkowy i układ proprioceptywny umożliwiają odbieranie doznań związanych z ruchem i zmianami w ruchu. Wpływają na utrzymanie równowagi, świadomość przestrzeni, właściwe napięcie mięśniowe, koordynację i płynność ruchu. Od jego prawidłowego działania zależy kształtowanie się i rozwój funkcji ruchowych, czuciowych i poznawczych. Niedojrzałość układu przedsionkowego przejawia się charakterystycznymi zaburzeniami w funkcjonowaniu dziecka na co dzień oraz trudnościami w nauce. System propriocepcji odbiera informacje z mięśni, ścięgien i stawów. Prawidłowe działanie tego systemu wpływa na sprawne poruszanie się i wykonywanie czynności ruchowych bez konieczności kontroli wzrokowej. Pomaga budować schemat ciała i poczucie, gdzie znajdują się nasze części ciała i jak się poruszają. Układ dotykowy pomaga różnicować to, czego dotykamy i gdzie jesteśmy dotykani. Ma wpływ na poczucie bezpieczeństwa, równowagę emocjonalną, koncentrację uwagi i funcje ruchowe. Odbieranie wrażeń dotykowych odbywa się za pomocą czucia powierzchniowego i różnicującego. Nieprawidłowości w zakresie odbierania i przetwarzania bodźców dotykowych to nadwrażliwość lub obronność dotykowa.
 
Przykłady ćwiczeń
 
Usprawnianie układu przedsionkowo-proprioceptywnego:
  • skoki obunóż w miejscu, do tyłu do przodu, na boki
  • przeskakiwanie z nogi na nogę
  • w siadzie kręcenie się w kółko na pośladkach
  • ślizganie się w kółko na brzuchu i na plecach
  • wahadłowe ruchy głową
  • skłony, skręty i kręcenie głową
  • marsz z wymachami rąk i nóg
  • skoki pajacyka
  • przewroty w przód i w tył
  • skoki żabki
  • zeskakiwanie z powierzchni
  • skakanie na dmuchanym materacu
  • toczenie się po materacu w różnych kierunkach
  • kołysanie się do przodu i na boki: w leżeniu na plecach z nogami ugiętymi, skrzyżowanymi, przyciągniętymi do klatki piersiowej oplecionymi rękami
  • huśtanie w kocu, na huśtawkach, w hamaku
  • zjeżdżanie ze zjeżdżalni
  • jazda na hulajnodze, rowerze
  • skakanie na piłkach typu skoczki
  • obracanie się w fotelu obrotowym (zaczynamy od dwóch, trzech obrotów w jedną stronę, zatrzymujemy fotel i obracamy go w przeciwną stronę)
  • wspinanie się po drabince
  • turlanie się po podłodze z nogami wyprostowanymi i rękami ułożonymi wzdłuż ciała
  • ślizganie się na małym kocyku w pozycji na brzuchu, dziecko odpycha się rękami od podłoża albo rodzic ciągnie dziecko za kocyk lub ręce
  • w leżeniu na brzuchu: masaż pleców, rąk i nóg dziecka piłkami o różnym stopniu sprężystości i zróżnicowanej fakturze ruchem turlania i sprężynowania
  • naleśnik – zawijanie dziecka w koc, folię z pęcherzykami, karimatę (głowa zawsze na zewnątrz), następnie dociskanie pleców, pośladków, rąk, nóg rękoma
  • podskoki, obroty, kontrolowane upadki na materacu
  • zabawy w przepychanie i siłowanie się
  • w leżeniu na plecach dociskanie kolan do klatki piersiowej
  • leżenie na podłodze z nogami opartymi o ścianę i toczenie stopami piłkami piłki plażowej
  • w leżeniu na plecach: przenoszenie za głowę piłek lub woreczków utrzymywanych między nogami
  • odbijanie stopami piłki plażowej
  • odbijanie balonika w nietypowy sposób: głową, łokciem, nogą
  • wałkowanie pleców wałkiem kuchennym lub tubą
  • przeciąganie liny
  • przenoszenie ciężkich przedmiotów
 
Usprawnianie układu dotykowego:
  • dotykanie dłoni i przedramion materiałami o różnej fakturze, na początku dziecko ustala swoje preferencje
  • wkładanie rąk i nóg do pojemnika wypełnionego piłeczkami, kasztanami, orzechami itp.
  • szukanie ukrytych, drobnych przedmiotów w koszu wypełnionym kaszą, grochem, fasolą itp.
  • wyklejanie z plastelin, ciastoliny leżącej ósemki
  • różnicowanie szczypania, drapania, opukiwania, oklepywania
  • stymulacja termiczna: stosowanie na przemian ciepłych i zimnych butelek wypełnionych wodą na dłonie, stopy, stawy
  • smarowanie dłoni pianką do golenia
  • kreślenie na plecach dziecka znaków, kształtów, cyfr, liter
  • wskazywanie miejsca dotyku bez pomocy wzroku
  • odtwarzanie przez dziecko wzorów i liter kreślonych na wierzchu jego dłoni i na przedramieniu
  • domina dotykowe – dobieranie w pary figur o tej samej fakturze bez kontroli wzroku
  • rozpoznawanie umieszczonych w woreczku drobnych przedmiotów codziennego użytku bez kontroli wzroku
  • robienie kul z papieru o różnej fakturze i rzucanie nimi do celu
  • rysowanie figur, liter na tackach wypełnionych piaskiem, kaszą, ryżem
 
Usprawnianie małej motoryki i grafomotoryki:
  • gniecenie gąbki, piankowych piłeczek
  • ugniatanie papieru, masy papierowej, solnej, gliny, plasteliny
  • ugniatanie małych kuleczek z krepiny trzema palcami
  • przeciąganie liny
  • nakładanie makaronu, korali na patyk, sznurek
  • wrzucanie monet do skarbonki
  • składanie i rozkładanie papieru
  • spacerowanie palcami po stole
  • wieszanie chusteczek na sznurku i przyczepianie ich klamerkami
  • zbieranie pęsetą drobnych elementów
  • zakręcanie i odkręcanie nakrętek od słoików i butelek
  • kreślenie na tablicy kredą, pędzlem umoczonym w wodzie
  • wodzenie palcem po wzorach, szlaczkach
  • malowanie palcami ,malowanie gąbką, watą
  • rysowanie palcem w piance do golenia, w kremie
  • pogrubianie prostych wzorów
  • prowadzenie linii między dwoma liniami
  • obrysowywanie szablonów
  • wydzieranie papieru, bibuły
  • przecinanie papieru, kartonu nożycami
  • gry typu: pchełki, skaczące żabki
  • formowanie kulek palcami z folii aluminiowe
 
Ćwiczenia ruchów naprzemiennych koordynujących półkule mózgowe:
  • zabawa w robienie orłów na śniegu w pozycji leżącej
  • unoszenie prawej ręki i lewej nogi oraz lewej ręki i prawej nogi w leżeniu na plecach
  • chwytanie prawą ręką lewej pięty i lewą ręką prawej pięty w leżeniu na plecach
  • dotykanie na zmianę prawą ręką lewego kolana i lewą ręką prawego kolana
  • skoki pajacyka
  • w pozycji na czworakach: prostowanie prawej ręki i lewej nogi oraz lewej ręki i prawej nogi wyciąganie na przemian na boki prawej reki z lewą nogą i lewej ręki z prawą nogą
  • na stojąco: dotykanie za plecami prawą ręką lewej pięty ze skrętem tułowia w prawo i lewą ręką prawej pięty ze skrętem w lewo
  • przeskakiwanie z nogi na nogę w różnym tempie
  • maszerowanie połączone z wymachami rąk
  • przekładanie lub przerzucanie woreczka z ręki do ręki na wysokości wzroku
 
Ważne informacje dla rodziców:
 1. Uważnie obserwuj dziecko dostosowując do niego aktywności.
2. Każdy rodzaj ruchu, zabawy ruchowej musi być przez dziecko akceptowany.
3. Nie można forsować ruchu, który wywołuje u dziecka wyraźny niepokój.
4. Należy stopniować intensywność zabaw ruchowych.
5. Należy obserować stan pobudzenia dziecka i dostosować do niego tempo aktywności ruchowej.
6. Aktywności stosuj naprzemiennie np. najpierw stymulacja ruchowa, potem dotykowa i proprioceptywna.
7. Jeśli pojawią się niepokojące zachowania u dziecka skonsultuj się z teraputą.
8. Kontroluj sytuację wokół dziecka pod kątem nadmiernej ilości stymulacji sensorycznej: słuchowej, wzrokowej( tv, komputer), dotykowej, węchowej.
9. Kontroluj dietę dziecka, być może jego zachowanie wynika z nietolerancji pokarmowej np. glutenu, alergii pokarmowych,nadmiaru słodyczy.
10.W razie wątpliwości można skontaktować się z terapeutą.
Please follow and like us:

YOUR COMMENT