© 2023 by Hair & There. Proudly created with Wix.com

Metoda inegracji sensorycznej

Zaburzenia integracji sensorycznej to najczęstszy problem z którym zgłaszają się do mnie mali peacjenci. Wniosek nasuwa się sam – liczba dzieci przejawiających trudności jest alarmująca, a rodzice często nie mają świadomości, że trudności dziecka mogą wynikać z nieprawidłowego rozwoju procesów integracji sensorycznej. Problem przetwarzania sensorycznego rośnie wraz z rozwojem cywilizacji, przyczyn możemy się dopatrywać w różnych sferach. Niejednokrotnie leżą one w nieprawidłowym przebiegu ciąży i porodu oraz w okresie rozwoju niemowlęcego, często są dziedziczone od rodziców, nabywane w toku rozwoju lub zahamowane przez czynniki zewnętrzne, środowisko, brak odpowiedniej stymulacji ośrodkowego układu nerwowego. Coraz częściej obserwuje się przestymulowanie poprzez gry komputerowe i smartfony. Problem potęguje niewłaściwa dieta, większość art. spożywczych dla dzieci zawiera mnóstwo cukru. Badania pokazują, że pestycydy, chemia gospodarcza oraz niektóre kosmetyki mają negatywny wpływ na rozwój i funkcje układu nerwowego. Efektem zaburzeń przetwarzania sensorycznego mogą być trudności w uczeniu się, nadpobudliwość psycho-ruchowa, trudności społeczno-emocjonalne, trudności w koordynacji ruchowej i wiele innych.



Historia

Metoda integracji sensorycznej została stworzona przez amerykańską psycholog i terapeutę Jean Ayres w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Ayers wykazała praktyczne znaczenie trzech podstawowych, najwcześniej dojrzewających systemów zmysłowych w procesie prawidłowego rozwoju dziecka. Są to: system dotykowy, system czucia głębokiego, tak zwana propriocepcja – czucie własnego ciała, układ przedsionkowy zwany zmysłem równowagi. Mózg w każdej chwili naszego życia odbiera, segreguje i przetwarza bodźce zmysłowe, które docierają do niego z naszego ciała. Poszczególne zmysły współdziałają ze sobą podczas wykonywania złożonych zadań i ten proces stanowi podstawę ich integracji. Tworzenie procesów integracji sensorycznej i ich doskonalenie odbywa się w pniu mózgu – części ośrodkowego układu nerwowego. Niedobór lub brak dopływu bodźców zakłócają tworzenie się prawidłowej integracji zmysłowej. U wielu dzieci nieprawidłowe reakcje, zachowania oraz trudności szkolne mogą być spowodowane właśnie zaburzeniami w integracji sensorycznej. Nierówne tempo rozwoju w zakresie powstawania poszczególnych umiejętności może wskazywać na obniżony proces integracji zmysłowej. Układ przedsionkowy i układ proprioceptywny umożliwiają odbieranie doznań związanych z ruchem i zmianami w ruchu. Wpływają na utrzymanie równowagi, świadomość przestrzeni, właściwe napięcie mięśniowe, koordynację i płynność ruchu. Od jego prawidłowego działania zależy kształtowanie się i rozwój funkcji ruchowych, czuciowych i poznawczych. Niedojrzałość układu przedsionkowego przejawia się charakterystycznymi zaburzeniami w funkcjonowaniu dziecka na co dzień oraz trudnościami w nauce. System propriocepcji odbiera informacje z mięśni, ścięgien i stawów. Prawidłowe działanie tego systemu wpływa na sprawne poruszanie się i wykonywanie czynności ruchowych bez konieczności kontroli wzrokowej. Pomaga budować schemat ciała i poczucie, gdzie znajdują się nasze części ciała i jak się poruszają. Układ dotykowy pomaga różnicować to, czego dotykamy i gdzie jesteśmy dotykani. Ma wpływ na poczucie bezpieczeństwa, równowagę emocjonalną, koncentrację uwagi i funcje ruchowe. Odbieranie wrażeń dotykowych odbywa się za pomocą czucia powierzchniowego i różnicującego. Nieprawidłowości w zakresie odbierania i przetwarzania bodźców dotykowych to nadwrażliwość lub obronność dotykowa.


Przykłady ćwiczeń


Usprawnianie układu przedsionkowo-proprioceptywnego:

  • skoki obunóż w miejscu, do tyłu do przodu, na boki

  • przeskakiwanie z nogi na nogę

  • w siadzie kręcenie się w kółko na pośladkach

  • ślizganie się w kółko na brzuchu i na plecach

  • wahadłowe ruchy głową

  • skłony, skręty i kręcenie głową

  • marsz z wymachami rąk i nóg

  • skoki pajacyka

  • przewroty w przód i w tył

  • skoki żabki

  • zeskakiwanie z powierzchni

  • skakanie na dmuchanym materacu

  • toczenie się po materacu w różnych kierunkach

  • kołysanie się do przodu i na boki: w leżeniu na plecach z nogami ugiętymi, skrzyżowanymi, przyciągniętymi do klatki piersiowej oplecionymi rękami

  • huśtanie w kocu, na huśtawkach, w hamaku

  • zjeżdżanie ze zjeżdżalni

  • jazda na hulajnodze, rowerze

  • skakanie na piłkach typu skoczki

  • obracanie się w fotelu obrotowym (zaczynamy od dwóch, trzech obrotów w jedną stronę, zatrzymujemy fotel i obracamy go w przeciwną stronę)

  • wspinanie się po drabince

  • turlanie się po podłodze z nogami wyprostowanymi i rękami ułożonymi wzdłuż ciała

  • ślizganie się na małym kocyku w pozycji na brzuchu, dziecko odpycha się rękami od podłoża albo rodzic ciągnie dziecko za kocyk lub ręce

  • w leżeniu na brzuchu: masaż pleców, rąk i nóg dziecka piłkami o różnym stopniu sprężystości i zróżnicowanej fakturze ruchem turlania i sprężynowania

  • naleśnik – zawijanie dziecka w koc, folię z pęcherzykami, karimatę (głowa zawsze na zewnątrz), następnie dociskanie pleców, pośladków, rąk, nóg rękoma

  • podskoki, obroty, kontrolowane upadki na materacu

  • zabawy w przepychanie i siłowanie się

  • w leżeniu na plecach dociskanie kolan do klatki piersiowej

  • leżenie na podłodze z nogami opartymi o ścianę i toczenie stopami piłkami piłki plażowej

  • w leżeniu na plecach: przenoszenie za głowę piłek lub woreczków utrzymywanych między nogami

  • odbijanie stopami piłki plażowej

  • odbijanie balonika w nietypowy sposób: głową, łokciem, nogą

  • wałkowanie pleców wałkiem kuchennym lub tubą

  • przeciąganie liny

  • przenoszenie ciężkich przedmiotów


Usprawnianie układu dotykowego:

  • dotykanie dłoni i przedramion materiałami o różnej fakturze, na początku dziecko ustala swoje preferencje

  • wkładanie rąk i nóg do pojemnika wypełnionego piłeczkami, kasztanami, orzechami itp.

  • szukanie ukrytych, drobnych przedmiotów w koszu wypełnionym kaszą, grochem, fasolą itp.

  • wyklejanie z plastelin, ciastoliny leżącej ósemki

  • różnicowanie szczypania, drapania, opukiwania, oklepywania

  • stymulacja termiczna: stosowanie na przemian ciepłych i zimnych butelek wypełnionych wodą na dłonie, stopy, stawy

  • smarowanie dłoni pianką do golenia

  • kreślenie na plecach dziecka znaków, kształtów, cyfr, liter

  • wskazywanie miejsca dotyku bez pomocy wzroku

  • odtwarzanie przez dziecko wzorów i liter kreślonych na wierzchu jego dłoni i na przedramieniu

  • domina dotykowe – dobieranie w pary figur o tej samej fakturze bez kontroli wzroku

  • rozpoznawanie umieszczonych w woreczku drobnych przedmiotów codziennego użytku bez kontroli wzroku

  • robienie kul z papieru o różnej fakturze i rzucanie nimi do celu

  • rysowanie figur, liter na tackach wypełnionych piaskiem, kaszą, ryżem


Usprawnianie małej motoryki i grafomotoryki:

  • gniecenie gąbki, piankowych piłeczek

  • ugniatanie papieru, masy papierowej, solnej, gliny, plasteliny

  • ugniatanie małych kuleczek z krepiny trzema palcami

  • przeciąganie liny

  • nakładanie makaronu, korali na patyk, sznurek

  • wrzucanie monet do skarbonki

  • składanie i rozkładanie papieru

  • spacerowanie palcami po stole

  • wieszanie chusteczek na sznurku i przyczepianie ich klamerkami

  • zbieranie pęsetą drobnych elementów

  • zakręcanie i odkręcanie nakrętek od słoików i butelek

  • kreślenie na tablicy kredą, pędzlem umoczonym w wodzie

  • wodzenie palcem po wzorach, szlaczkach

  • malowanie palcami ,malowanie gąbką, watą

  • rysowanie palcem w piance do golenia, w kremie

  • pogrubianie prostych wzorów

  • prowadzenie linii między dwoma liniami

  • obrysowywanie szablonów

  • wydzieranie papieru, bibuły

  • przecinanie papieru, kartonu nożycami

  • gry typu: pchełki, skaczące żabki

  • formowanie kulek palcami z folii aluminiowe


Ćwiczenia ruchów naprzemiennych koordynujących półkule mózgowe:

  • zabawa w robienie orłów na śniegu w pozycji leżącej

  • unoszenie prawej ręki i lewej nogi oraz lewej ręki i prawej nogi w leżeniu na plecach

  • chwytanie prawą ręką lewej pięty i lewą ręką prawej pięty w leżeniu na plecach

  • dotykanie na zmianę prawą ręką lewego kolana i lewą ręką prawego kolana

  • skoki pajacyka

  • w pozycji na czworakach: prostowanie prawej ręki i lewej nogi oraz lewej ręki i prawej nogi wyciąganie na przemian na boki prawej reki z lewą nogą i lewej ręki z prawą nogą

  • na stojąco: dotykanie za plecami prawą ręką lewej pięty ze skrętem tułowia w prawo i lewą ręką prawej pięty ze skrętem w lewo

  • przeskakiwanie z nogi na nogę w różnym tempie

  • maszerowanie połączone z wymachami rąk

  • przekładanie lub przerzucanie woreczka z ręki do ręki na wysokości wzroku


Ważne informacje dla rodziców:


1. Uważnie obserwuj dziecko dostosowując do niego aktywności.

2. Każdy rodzaj ruchu, zabawy ruchowej musi być przez dziecko akceptowany.

3. Nie można forsować ruchu, który wywołuje u dziecka wyraźny niepokój.

4. Należy stopniować intensywność zabaw ruchowych.

5. Należy obserować stan pobudzenia dziecka i dostosować do niego tempo aktywności ruchowej.

6. Aktywności stosuj naprzemiennie np. najpierw stymulacja ruchowa, potem dotykowa i proprioceptywna.

7. Jeśli pojawią się niepokojące zachowania u dziecka skonsultuj się z teraputą.

8. Kontroluj sytuację wokół dziecka pod kątem nadmiernej ilości stymulacji sensorycznej: słuchowej, wzrokowej( tv, komputer), dotykowej, węchowej.

9. Kontroluj dietę dziecka, być może jego zachowanie wynika z nietolerancji pokarmowej np. glutenu, alergii pokarmowych,nadmiaru słodyczy.

10.W razie wątpliwości można skontaktować się z terapeutą.


Bibliografia:

Kranovitz C.S Nie – zgrane dziecko w świecie gier i zabaw. Zajęcia dla dzieci z zaburzeniami przetwarzania sensorycznego.

Kraszewska-Kuleczka M.. Markowska D. Uczę się poprzez ruch. Program terapii dla dzieci autystycznych i z niepełnosprawnością sprzężoną, 2012. Wyd. Harmonia

Odowska-Szlachcic B. Terapia integracji sensorycznej. Ćwiczenia usprawniające bazowe układy zmysłowe i korygujące zaburzenia planowania motorycznego. 2010 Wyd. Harmonia

Okrzasa M. Materiały szkoleniowe dla terapeutów.


56 wyświetlenia